Na stronie < dziennik.pl > znaleźliśmy tekst Piotra Zaremby, któremu tutaj nadano tytuł „Zaremba: Kompromis, nie krucjata. Polski Ład nie ma pomysłów na szkołę nowoczesną”. Jest to pierwsza cęść artykułu, zamieszczonego na stronie „Gazety Prawnej” – tam opatrzonego tytułem „Konserwatywna kontrrewolucja Czarnka. Co dla szkoły w Polskim Ładzie?”.Jednak aby go przeczytać trzeba mieć wykupiony dostęp.

Oto ta powszechnie dostępna część artykułu ze strony <dziennik.pl>.  Pogrubienia czcionek we fragmentach przytoczonego tekstu – redakcja OE:

W Polskim Ładzie nie ma pomysłów na szkołę nowoczesną, dobrze wyposażoną i zasobną. Za to minister edukacji proponuje „konserwatywną kontrrewolucję” Kiedy politycy PiS zapowiadali nie Polski, a po prostu Nowy Ład, zapewniali, że będzie to plan nadrobienia zaległości. I wymieniali ochronę zdrowia, edukację czy ekologię. […]

Rozdział o edukacji Polskiego Ładu podobnie przełomowych pomysłów nie przynosi. Jest zapowiedź kursów wyrównujących młodym Polakom zaległości wywołane przez pandemię, ale to rozwiązanie doraźne (pytanie, na ile zostanie zrealizowane). A przecież fenomen zdalnego nauczania dał nam wiedzę o nierównym dostępie do edukacyjnych usług. Szacuje się, że podczas pandemii system szkolny zgubił ok. 15 proc. uczniów. Z różnych przyczyn, ale czy próba obdarowania każdego ucznia komputerem nie byłaby dodatkową gwarancją równego dostępu do nauczania?

A infrastruktura szkolna? Z powodu niżu demograficznego nie ma potrzeby budowania szkół. Bywa, że w niektórych rejonach nawet się je likwiduje. Ale zwłaszcza w dużych ośrodkach miejskich kumulacja roczników po skasowaniu gimnazjów przyniosła w placówkach nadmierne zatłoczenie. Było to zresztą dodatkową barierą w organizacji bezpiecznych zajęć w pandemicznym czasie. Czy edukacja nie zasługuje na przedsięwzięcie podobne do Funduszu Modernizacji Szpitali? Czy zostały spełnione wszystkie zapowiedzi minister Anny Zalewskiej z czasów likwidacji gimnazjów, np. obietnica nowoczesnego wyposażenia pracowni? Czy nie przydałby się w tym względzie porządny audyt?

Dobra edukacja to solidnie opłacany, kompetentny oraz pewny zawodowej stabilizacji nauczyciel. Polski Ład kwestię tę pomija. Obok tego planu rząd zapowiada podwyżki dla pedagogów, ale zgodnie z sugestiami, jakie pojawiały się jeszcze podczas strajku szkolnego, wiąże je z podniesieniem tygodniowego pensum. Ta korekta nie jest duża – z 18 do 20 godzin. Przed 1982 r. (kiedy wprowadzono Kartę nauczyciela) pensum wynosiło 22 godziny dla szkół średnich i 26 dla podstawówek. Nie mamy więc do czynienia z obciążeniem ponad siły, choć zmiana będzie miała dodatkową konsekwencję. […]

Źródło: www.wiadomosci.dziennik.pl

Pełna (odpłatna) wersja tekstu Piotra Zaremby „Konserwatywna kontrrewolucja Czarnka. Co dla szkoły w Polskim Ładzie?” na stronie „Gazety Prawnej” – TUTAJ

Oto wczorajszy (wieczorem 1 czerwca 2021r.) wpis na fejsbukowym profilu Tomasza Tokarza:

Czy mi może ktoś wyjaśnić, czemu jakieś wymysły Czarnka o tym, że do lektur uzupełniających (uzupełniających czyli nieobligatoryjnych – tam już jest pełno różnych rzeczy – ale to nauczyciel sam wybiera, co zrealizuje) chce dodać pozycje JPII (myślę, że on sam nie ogarnia, że takie już tam są) budzą takie dziwaczne reakcje?

Czytam o zagrożeniu nacjonalistycznym.

Czytam, ze tak zaczyna się Auschwitz.

Czytam, że to początek indoktrynacji.

Ludzie, przecież Czarnek coś tam gada co mu ślina na język przyniesie. Chce pokazać, że jest aktywniejszy niż Piątkowski, to i wymyśla tyle ile umie. Pomysłów głębszych nie ma w ogóle żadnych – no to się coś tam powie co mu przyjdzie do głowy (na ile mu pozwalają horyzonty, a te obracają się wokół historii i katolicyzmu).

Coś powie o historii regionalnej (tak jakby jej nie było), to o IPN (a co w tym nowego? – przecież podstawę z historii tworzyli pracownicy IPN) albo o wprowadzeniu do nieobowiązkowego kanonu Jana Pawła II (tak jakby już go nie było).

Czy naprawdę nie można tego olać i zając się ważniejszymi sprawami? Jakie to ma znaczenie, czy JPII będzie czy nie będzie w zestawie lektur uzupełniających? Jak będzie to jak ktoś zechce to go przerobi jakimś streszczeniem i tyle. Odczyta dwa wiersze i idziemy dalej.

Zamiast to olać, to mamy niekończące się apele, że Czarnek to i tamto. Tamten się cieszy, bo ktoś go zauważa. Środowisko ma czym żyć i kółko się kręci.

Mam wrażenie, że gdyby Czarnek nie istniał to środowisko nauczycielskie by go sobie wymyśliło

Bo teraz można wszystko z Czarnkiem wiązać I poświęcać temu kolejne niekończące się posty.

Problemem jest mentalność urzędnicza nauczycieli i przekonanie, że jak władza coś tam sobie powie – to już trzeba bezwględnie robić – kartkówki, karty pracy, odpytywania, zmuszanie do czytania…

Serio?

Źródło: www.facebook.com/tomasztokarzIE

Portal <dziennik.pl> zamieścił informację o dzisiejszym wystąpieniu ministra Czarnka w Programie Pierwszym Polskiego Radia:

Czarnek: Chcemy uczyć historii własnej gminy czy parafii

„Chcemy stworzyć dwa programy nauczania historii lokalnej: jeden to poznawanie ziem lokalnych m.in. w muzeach, dzięki funduszowi uchwalonemu przez Sejm, drugi to nauczanie przez organizacje pozarządowe” – powiedział minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek.

Szef MEN pytany był w poniedziałek w Programie Pierwszym Polskiego Radia o zapowiedziane w Polskim Ładzie wprowadzenie do nauczania historii w szkołach elementów historii lokalnej.

–Rzeczywiście pojawił się taki pomysł, taka idea, żeby bardziej uczyć dzieci, młodzież historii lokalnych, historii własnych ziem (…). Wiadomo, że w szkołach podstawy programowe i programy nauczania historii dotyczą historii ogólnej państwa polskiego, historii powszechnej również, natomiast w mniejszym stopniu, bądź niekiedy w bardzo małym stopniu, dotyczą historii lokalnych ziem – powiedział Czarnek.

 -Chcemy stworzyć co najmniej dwa programy – zapowiedział. – Jeden z nich to będzie z funduszu, który został uchwalony w Sejmie RP w ubiegłym tygodniu, za co posłom bardzo serdecznie dziękuję, a który pozwoli od 1 września – jeśli ustawa przebrnie przez Senat i zostanie podpisana przez pana prezydenta – tworzyć programy i przedsięwzięcia ministra, nacechowane, nakierowane również, nie tylko, ale również, na ten element nauczania, czyli historię ziem lokalnych, odwiedzanie muzeów regionalnych, lokalnych, muzeów miast i miasteczek. Wszystko po to, żeby uczyć się historii tych ziem lokalnych – mówił.

Drugi program uczenia historii lokalnej to – jak mówił Czarnek – program pozaszkolny realizowany przez organizacje pozarządowe działające w gminach, miastach i miasteczkach.

Według szefa MEN mogłyby one „prowadzić takie nauczanie już bardzo lokalne: historii własnego OSP, historii własnej gminy, administracji własnej gminy, administracji własnego powiatu czy historii własnej parafii, tworzenia się wspólnot na terenie poszczególnych regionów, ale też historii konkretnego krzyża, konkretnego parkanu, konkretnego pomnika„.

Źródło: www.edukacja.dziennik.pl

Nagranie wystąpienia ministra Przemysława Czarnka w „Sygnałach Dnia” w Programie I Polskiego Radia w dniu 31 maja 2021 r. – TUTAJ

Wczoraj (30 maja 2021r.) na portalu EDUNEWS zamieszczono tekst, zatytułowany „Dzieci w pandemii”. Jest to syntetyczna informacja o wynikach sondażu przeprowadzonego przez firmę Difference na zlecenie Radia ZET w ramach kampanii społecznej #Razemzawszelepiej. Oto fragmenty tego opracowania redakcji portalu:

Troje na czworo dzieci częściej niż wcześniej nie radziło sobie z emocjami w czasie izolacji. 67% z nich uprawiało mniej sportu i aktywności fizycznych niż przed pandemią. Aż 38% spędzało ponad 8 godzin przed ekranem! 82% rodziców krytycznie oceniło poziom nauki zdalnej, a dzieciom najbardziej brakowało kontahttps://www.makeadifference.com.pl/ktu z rówieśnikami – tak rysuje się obraz dzieci i młodzieży w sondażu „Dzieci w pandemii” przeprowadzonym przez firmę Difference na zlecenie Radia ZET w ramach kampanii społecznej #Razemzawszelepiej.

To kolejne dane ukazujące kondycję psychiczną polskich dzieci w czasie pandemii. Problemy emocjonalne, brak kontaktu z rówieśnikami, godziny spędzone przed ekranami, ograniczenie aktywności fizycznej, problemy z nadwagą, słaba jakość nauki zdalnej… Z takim bagażem wracają do szkoły uczniowie. Poniżej podsumowanie najważniejszych wyników. […]

Zdalna szkoła poniżej oczekiwań

Zdalna szkoła nie spełniła oczekiwań dzieci i ich rodziców. Ośmiu na dziesięciu rodziców uznało ją za gorszej jakości niż edukację stacjonarną. 37% z nich uważało, że w okresie izolacji nauczyciele wymagali mniej od uczniów. Jednocześnie 48% twierdziło, że dzieci potrzebowały więcej pomocy w nauczaniu niż wcześniej, a 61% z nich zadeklarowało, że pomagało im w pisaniu sprawdzianów. Z kolei aż 75% uczniów zadeklarowało, że korzystało z pomocy opiekunów w lekcjach. Blisko połowa z nich uznała, że na zajęciach online łatwo było ściągać, a 23% robiło to często. Uczniowie tęsknią za powrotem do szkoły. Powrotu do nauczania stacjonarnego chce 62% uczniów, a tylko 26% pozostałaby przy nauczaniu zdalnym.

W badaniu poruszono także wątek zaangażowania rodziców w zdalną naukę – co jest niezwykle istotne. Wielu rodziców z dnia na dzień stało się „nauczycielami wspierającymi” swoich dzieci lub „kuratorami”, nadzorującymi swoje dzieci. Nie można powiedzieć, że taka jest „naturalna” rola rodziców w szkole. […]

Pogorszenie relacji z rówieśnikami i rutynowy kontakt z rodzicami

Mimo obecności dziecka i rodziców w domu, w ostatnim czasie spędzali oni wspólnie mało czasu. Dla prawie połowy (45%) było to mniej niż 2 godzinny dziennie. Wspólnie wykonywane czynności to najczęściej codzienna rutyna i obowiązki: jedzenie posiłków, sprzątanie i zakupy, a najczęstszą wspólną rozrywką było oglądanie filmów i seriali. Do tego pogorszyły się relacje dzieci z rówieśnikami. Uważa tak aż 46% rodziców. Pogorszenie tych relacji objawiało się między innymi wycofaniem i częstszymi konfliktami. Brak kontaktów rówieśniczych w szkole nie spowodował jednak zerwania ich relacji. One przeniosły się mocniej do wirtualnej rzeczywistości. Dla 29% dzieci to jedyny sposób, w jaki utrzymywały wzajemne kontakty, ale aż 64% zdarzało się spotykać z kolegami „w realu”, choć takie spotkania były znacznie rzadsze. Okazuje się, że to właśnie braku spotkań z rówieśnikami najbardziej brakowało uczniom w okresie pandemii. Aż 64% z nich zadeklarowało taką potrzebę. Nieco mniej wskazań uzyskała tęsknota za chodzeniem bez maseczek (58%). Wszystkie inne ograniczone przyjemności i rozrywki były przy tym drugorzędne

Cały tekst „Dzieci w pandemii” z portalu EDUNEWS  –  TUTAJ

Źródło: www.edunews.pl

Pełen raport z badania „Dzieci w pandemii” – plik PDF  –  TUTAJ

Wideo-prezentacja raportu „Dzieci w pandemii” – kampania społeczna  –  TUTAJ

fot. Unsplash[www.dadhero.pl]

Wczoraj udostępniliśmy tekst, który „Portal Samorządowy” uznał, że jest na tyle istotny dla szerokich kręgów społeczeństwa, aby zamieścić go i udostępnić te informacje swoim czytelnikom. Dziś będziecie mogli porównać, czym w tym samym czasie żyli redaktorzy „równoległego” portalu „Serwis Samorządowy PAP”

Otóż portal ten zamieścił wczoraj tekst Aleksandry Banasik, zatytułowany „Spada liczba nauczycieli WDŻ; MEiN chce zmienić przepisy”. Oto ten tekst, bez skrótów:

Placówki doskonalenia nauczycieli będą mogły prowadzić kursy kwalifikacyjne z zakresu wychowania do życia w rodzinie – przewiduje projekt rozporządzenia Ministerstwa Edukacji i Nauki. To reakcja na ubytek kadr.

Chodzi o nowelizację rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 maja 2019  r. w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli. Resort planuje rozszerzyć katalog kursów kwalifikacyjnych, które mogą być prowadzone przez te placówki.

Projektowane rozporządzenie wprowadza możliwość prowadzenia kursów kwalifikacyjnych w zakresie wychowania do życia w rodzinie (WDŻ), a także przygotowania pedagogicznego dla nauczycieli prowadzących zajęcia edukacyjne artystyczne w szkołach artystycznych.

Umożliwienie prowadzenia kursów z popularnie zwanego WDŻ spowodowane jest „zauważalnym spadkiem” liczby nauczycieli prowadzących takie zajęcia.

„W ciągu ostatnich dwóch lat ubyło prawie 3500 nauczycieli posiadających kwalifikacje do prowadzenia zajęć z wychowania do życia w rodzinie, w tym ponad 2700 nauczycieli ze szkół podstawowych” – wylicza ministerstwo. O ile we wrześniu 2018 r. takich nauczycieli było w systemie informacji oświatowej 20,7 tys., o tyle w ubiegłym roku już tylko 17,2 tys.

Według resortu na spadek liczby nauczycieli posiadających kwalifikacje do prowadzenia zajęć z WDŻ w rodzinie wpływa m.in. fakt, że obecnie tylko nieliczne uczelnie realizują kształcenie nauczycieli przygotowujące do prowadzenia tych zajęć.

„Gwarantem wysokiej jakości organizowanych kursów kwalifikacyjnych jest możliwość ich prowadzenia wyłącznie przez akredytowane placówki doskonalenia nauczycieli” – podkreśla MEiN.

Źródło: samorzad.pap.pl

x           x           x

Wszystkim czytelnikom, którzy nie śledzą na co dzień sytuacji w tym obszarze szkolnej edukacji proponujemy kilka, niestety „nie pierwszej świeżości” tekstów na ten temat:

Czytaj dalej »

Danuta Sterna zamieściła 24 maja na swoim blogu „Oś Świata” bardzo interesujący tekst:

Rysunek: Danuta Sterna

Naprawiać, czy przyspieszać?

Liczne badania edukacyjne wskazują na to, że postępy uczniów zmniejszyły się podczas pandemii. Powszechnie mówi się o konieczności naprawienia, powrotu do omówienia  pojęć i kształcenia umiejętności, których uczniowie nie opanowali w poprzedniej klasie. Zachęcam do zapoznania się z inna strategią, możliwe, że będzie użyteczna od września.

Rysuje się jednak inna strategia, którą można nazwać – przyspieszeniem. Polega ona na realizacji bieżącego programu danej klasy przy jednoczesnym wracaniu tylko do tych treści z poprzedniego okresu, które są niezbędne do kontynuacji.

Chodzi o to, aby można było realizować dalej program i uniknąć sytuacji, w której uczniowie mający luki, uczą się osobno i nie realizują programu.

Dotychczasowe doświadczenia z „przyspieszeniem” pokazują, że można zrealizować więcej i uczniowie mają mniej trudności z nauką.

Przeprowadzono badania na ponad 50 000 uczniach klas III-V, którzy objęci byli programem „Zearn” (więcej w linku poniżej), polegającym właśnie na przyspieszeniu. Wszyscy uczniowie biorący udział w badaniu stracili w 2020 roku, co najmniej jedną trzecią treści matematycznych.

Czytaj dalej »

Foto: www.wachtyrz.eu

Marcin Polak – twórca i redaktor portalu EDUNEWS.PL

Wczoraj (26 maja 22921r) Marcin Polak zamieścił na redagowanym przez siebie portalu EDUNEWS artykuł, zatytułowany „Edukacja zdalna zredukowała myślenie o nauce?”

Sytuacja starszych uczniów w szkołach podstawowych jest może poważniejsza niż można było sądzić. Miesiące izolacji oraz zanurzenia w małych i dużych ekranach zrobiły swoje. Raczej in minus. Narzucenie odgórnie takiego modelu zdalnej edukacji, w którym uczniowie są zmuszeni codziennie, zgodnie z planem lekcji, do kilkugodzinnego wpatrywania się mniej lub bardziej monotonne wystąpienia i filmiki nie wpłynęło dobrze na uczenie się. Chyba wielu młodych (zwłaszcza tych w trudnym okresie dojrzewania) straciło resztki chęci do nauki.

Problem ma zasięg globalny, gdyż spadek motywacji do nauki jako skutek pandemii jest dostrzega znany także w innych krajach. Badań naukowych jeszcze nie ma i przez wiele miesięcy nie będzie, więc na razie można opierać się na opiniach i obserwacjach nauczycieli. Być może to, co teraz obserwujemy, to dopiero czubek góry lodowej. Może minąć wiele miesięcy, zanim ujawnią się kolejne (ukryte) deficyty w nauce.

Uczniom się na serio nie chce myśleć. Już nie czytać. Nie mówić. Nie pisać. Ale myśleć! – zauważa jedna z nauczycielek po powrocie uczniów do ławek szkoły podstawowej.

Robiłem dziś mapę myśli w 7 klasie. Mądre chłopaki. Tragedia – mapy wyszły jak w przedszkolu… – zauważa nauczyciel informatyki.

Dzieciaki zapomniały troszkę, jak to jest w szkole i czeka ich długa droga, zanim wejdą na właściwe tory. U mnie dzisiaj się śmiali, że zapomnieli, jak się pisze... – mówi nauczycielka angielskiego.

Na forach i w grupach społecznościowych sporo jest takich odczuć nauczycieli po pierwszych dniach w klasach. Czy w Waszych szkołach obserwacje są podobne?

Długotrwałe przebywanie w onlajnach (najczęściej w trybach równoległych: „grający” monitor z wykładem nauczyciela, a równoległe czatowanie i rozmawianie z kolegami i koleżankami), brak umiejętności samodzielnego uczenia się (dość powszechnie kulejąca kompetencja), a nieraz i fizyczna izolacja od rówieśników, mogły wpłynąć i zapewne wpłynęły na motywację do nauki. Tylko niektórzy skorzystali na trybie online (na szczęście znamy sporo budujących przypadków), ale wygląda na to, że dla wielu uczniów edukacja zdalna była jednak (zbyt) dużym wyzwaniem i istnieje ryzyko, że to był jednak bezpowrotnie stracony czas.

A może obserwujemy globalne zjawisko „spłycenia umysłów”, o którym już dekadę temu pisał Nicolas Carr w „Płytkim umyśle”?

Przyzwyczailiśmy się do ciągłego strumienia informacji, a nasza uwaga podąża dziś głównie za nowościami. W ten sposób tracimy jednak to, co stanowi o głębokim myśleniu – możliwość podjęcia świadomej decyzji, o czym w ogóle chcemy myśleć – pisze Nicolas Carr na łamach najnowszego numeru miesięcznika ZNAK.

Jak zapomnimy, jak myśleć, czy grozi nam powrót do średniowiecza?

Źródło: www.edunews.pl

Na fanpage autorskiej niepublicznej szkoły podstawowej „Altra”, która w Jelczu-Laskowicach ma wystartować we wrześniu 2021 roku znaleźliśmy taką informację:

Bez prac domowych, bez ocen i bez zapowiedzianych sprawdzianów, da się? Tak, da się!

Źródło: www.facebook.com/ministerstwo.edukacji.nauki

Dziś na stronie ‚”Gazety Wyborczej” zamieszczono tekst Karoliny Słowik, zatytułowany „Minister Czarnek zapowiada „konserwatywną kontrrewolucję” w szkołach”. Jest to informacja o wywiadzie z ministrem, który wczoraj zamieszczono w tygodniku „Do Rzeczy”. Oto obszerne fragmenty tekstu Karoliny Sławek:

–Żadne organy europejskie nie mogą ingerować w to, co się dzieje w polskich szkołach – oświadczył w wywiadzie dla tygodnika „Do Rzeczy” minister edukacji i nauki Przemysław Czarnek.* Dodał, że jego obóz nie ma nic przeciwko tolerancji czy integracji społecznej.

–My jesteśmy konserwatystami, czyli ludźmi, którzy miłują wolność, a wolność zakłada tolerancję. To samo pokazuje chrześcijaństwo – powiedział minister Czarnek. – Tylko pytanie: jak rozumiemy tolerancję? – zaznaczył. I podkreślił, że nie rozumie jej jako akceptacji złych czynów, akceptacji dla demoralizacji czy dla rewolucji seksualnej i wywracania porządku społecznego. – To nie ma nic wspólnego z tolerancją – podkreślił.

Konserwatywna kontrrewolucja

Według ministra Czarnka „szkoła, która nie uczy wartości, nie wychowuje”. – Tak jak mieszanie herbaty bez dodawania cukru nie czyni jej słodką. My staramy się rzeczywiście zmienić smak edukacji – powiedział. Co zakłada „konserwatywna kontrrewolucja ministra Czarnka”, jak nazwał ją tygodnik „Do Rzeczy”? […]

Minister Czarnek tłumaczy jednak, że chodzi też o odbiurokratyzowanie pracy nauczyciela*.

–Nauczyciel pracują za dużo, a stosunkowo mało spędzają czasu z uczniami. Trzeba to zmienić. Uwolnić nauczyciela od zbędnych obowiązków [jak ewaluacja i biurokracja], a zwiększyć pensum rzeczywistej pracy dydaktycznej – powiedział w wywiadzie. I podkreślił, że chcą zwiększyć rolę wychowawcy. – Tak by mógł wejść w rolę mentora. Chodzi o to, by faktycznie spędzał czas z uczniami, rozmawiał, budował relację wychowawczą – mówił minister. I oceniał, że system gimnazjalny się nie sprawdził, bo „rozbicie edukacji na krótkie etapy edukacyjne sprawiały, że nie było w szkole czasu na rozwijanie funkcji wychowawczej w najbardziej wrażliwym okresie życia dziecka„.

Co jeszcze chce zmienić minister Czarnek w ramach swojej kontrrewolucji?

Czytaj dalej »

Wszystko co dalej zaprezentujemy jest efektem impulsu, który pochodzi z fefsbukowego profilu Wiesława Mariańskiego. Bo to on 18 maja br. zamieścił tę fotkę:

Źródło: www.facebook.com

Te słowa Janusza Korczaka sprzed 114 lat: „Zbudujemy szkołę, gdzie wychowańcy nie będą się uczyli martwych liter z martwej bibuły…” kazały nam zadać sobie pytanie: „Czy wszyscy którzy chcieliby dzisiaj taką szkołę zbudować mają przed oczyma jakiś projekt?”

Postanowiliśmy sprawdzić, czy w ogóle takowy istnieje. Wpisaliśmy więc do wyszukiwarki hasło:

Jaka powinna być szkoła XXI wieku? model wzorzec

Oto co Googl pokazał – zobacz – TUTAJ

Z uwidocznionych tam propozycji – najbardziej odpowiadającym naszym oczekiwaniom wydał się plik z 2013 roku, zatytułowany „Wizja szkoły XXI wieku: kluczowe kompetencje nauczyciela a funkcja edukacji”, autorstwa Sławomira Jabłońskiego i Julity Wojciechowskiej z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Najbliższa „naszym czasom” jest tam co prawda publikacja Zofii Kłakówny z 2018 roku: „Szkoła na XXI wiek.. .”. ale po zapoznaniu się z jej treścią uznaliśmy, że na przypomnienie i przywołanie  choć kilko fragmentów, zasługuje jednak opracowanie doktorów psychologii z UAM.

Poniżej proponujemy lekturę kilku wybranych fragmentów tego liczącego 61 stron opracowania, opublikowanego w „Studiach Edukacyjnych” Nr. 27/2013, zachęcając wszystkich, którzy odczuwają potrzebą każdego odpowiedzialnego budowlańca – poznania projektu realizowanej inwestycji – do zapoznania się z całą pracą:

Wizja szkoły XXI wieku: kluczowe kompetencje nauczyciela a funkcja edukacji

[Fragmenty]

[…]

(Nowa?) funkcja edukacji

Społeczeństwa podejmują działania edukacyjne w celu włączania kolejnych pokoleń w aktualne życie dorosłych. Warto zauważyć, że decyzje o kształcie tych działań mogą być podejmowane na podstawie obrazu człowieka dorosłego, optymalnie funkcjonującego w warunkach teraźniejszości i przyszłości […]

W tym miejscu chcemy przytoczyć kilka głównych ustaleń Międzynarodowej Komisji do spraw Edukacji (nazywanej dalej Komisją), która pod przewodnictwem Jacques’a Delorsa i na zlecenie UNESCO dokonała pod koniec XX wieku namysłu nad edukacyjnymi wyzwaniami kolejnego wieku . Odwołanie się do efektów jej prac jest o tyle istotne, że poszerza perspektywę patrzenia na nasze, bądź co bądź, lokalne problemy edukacji i pozwala ujrzeć je w pełniejszym świetle. Otóż, zdaniem Komisji: „koncepcja edukacji przez całe życie jawi się jako klucz do bram XXI wieku”. Z tej myśli odczytujemy, że kluczową kompetencją dla współczesnego człowieka dorosłego jest umiejętność uczenia się. Naszym zdaniem, nie można ograniczać jej jedynie do sprawności podstawowych funkcji psychicznych wykorzystywanych w procesie uczenia się (np. pamięć, uwaga). Jeżeli ma ona być podstawą elastyczności działań człowieka w zmieniających się warunkach, musi zawierać również postawę otwartości na nowe treści, czy wręcz dążenie do ich odkrywania – coś, co potocznie nazywamy „ciekawością świata”. Nauczanie, jak się uczyć oprócz ćwiczenia koncentracji i pamięci poprzez zapamiętywanie określonych porcji informacji musi więc także obejmować zapoznawanie z technikami uczenia się oraz pobudzać zainteresowanie nauczanymi treściami. Stąd, już tylko krok do kolejnej składowej umiejętności uczenia się, jaką jest uczenie się od innych (np. interakcja edukacyjna nauczyciel-uczeń, tutoring rówieśniczy), wymagające odpowiedniego poziomu kompetencji społecznych (zob. tab.1). Podsumowując, można stwierdzić, że w edukacji XXI wieku chodzi o przesunięcie akcentu z „powiem ci, czego masz się nauczyć” na „pokażę ci, jak się tego nauczyć i że dobrze jest to umieć”.

Komisja wskazała ponadto cztery główne aspekty kształcenia XXI wieku, ujmując je w syntetycznej formie: uczyć się, aby wiedzieć, działać, żyć wspólnie i być. Jej zdaniem, działania edukacyjne u schyłku ubiegłego wieku koncentrowały się głównie na pierwszym z nich, dużo mniej na drugim, a zupełnie pomijały dwa ostatnie7 . Pokazuje to, że nauczanie ograniczone do przekazywania wiedzy i umiejętności nie stanowiło (i nie stanowi) bolączki tylko polskiego systemu edukacji. […]

W obliczu powszechnej dostępności nieograniczonych zasobów informacji, wynikającej z gwałtownego rozwoju Internetu oraz technik przetwarzania i przechowywania danych, powinien on obejmować głównie podstawowe narzędzia zdobywania wiedzy. Naszym zdaniem, na plan pierwszy wysuwają się tutaj narzędzia umysłowe, rozwijane dzięki edukacji podstawowej, jak np. czytanie, pisanie i liczenie. W drugiej kolejności (zob. tab. 1) stoją umiejętności obsługi urządzeń elektronicznych, obejmujące jednak nie tyle znajomość wszystkich technicznych operacji możliwych do wykonania w konkretnych interfejsach (wszak te bardzo szybko się zmieniają), co gotowość do obcowania z tymi urządzeniami oraz odkrywania i uczenia się ich możliwości.

W ramach drugiego głównego aspektu edukacji (uczyć się, aby działać) Komisja widziała przede wszystkim rozwijanie kompetencji adekwatnych do wymagań rynku pracy. Zwróciła uwagę, że w ramach aktywności zawodowej ludzi coraz większe znaczenie odgrywają czynności intelektualne, jak na przykład obsługa maszyn i kierowanie nimi, prace koncepcyjne, organizacyjne itp. Idąc tym tropem, chcemy podkreślić znaczenie rozwoju umiejętności projektowania jako uniwersalnej i ponadczasowej podstawy działania (zob. tab. 1). Wydaje się, że w kontekście dużej zmienności warunków musi ona stanowić podstawowe wyposażenie umysłowe człowieka dorosłego. […]

Czytaj dalej »