Od poprzedniego posta na blogu „Wokół Szkoły” minęło zaledwie 5 dni, a Jarosław Pytlak zamieścił wczoraj nowy tekst:

                                                              O wartości słów nauczyciela

W ramach mierzenia się z powszechnym wyrzekaniem na nauczycieli, do którego wciąż jeszcze nie przywykłem, wdałem się ostatnio w szczególnie gorącą dyskusję. Poszło o jeden z postów Elektronika w czasach szkolnej zagłady, którego profil na fejsbuku często przeglądam, bo dostarcza ciekawych wieści z pierwszej linii szkolnego frontu, z rubieży kształcenia zawodowego.

Autor napisał między innymi:

Słowo nauczyciela jest właściwie nic nie warte. Co mówi młody człowiek, jak złapię go z e-papierosem w toalecie – ja nie paliłem. Co zrobi młody człowiek jak coś zniszczy w sali? To nie ja. A, że dziś wszyscy są prawnikami, to część dodaje: będzie pana słowo przeciw mojemu. Jak to się kończy w praktyce – wielokrotnie opisywałem: uczennica złapana na paleniu przez nauczyciela – według matki nie pali, bo tak powiedziała. Uczniowie bili się na korytarzu – według rodziców to była taka zabawa. (…) Niby w klasie, gdzie jest 30 osób teoretycznie można liczyć na świadków, ale… O tym też pisałem: omerta. Nikt nic nie widzi, nikt nic nie słyszy – bo będzie kapusiem, donosicielem, 60. (…) Dopóki w oczach społeczeństwa nauczyciel będzie darmozjadem, który męczy dzieci, pracuje parę godzin i ma dwa miesiące wakacji – nic się nie zmieni. Słowo takiego człowieka nie może dużo znaczyć.

W jednym z komentarzy padło prowokacyjne pytanie:

Jak myślisz, czemu słowo nauczyciela jest dziś tak mało warte?

W rozmowie, która się wywiązała, komentator sam doprecyzował, że przecież nauczyciele mają dwa miesiące wakacji, zarabiają tyle, że duża część wchodzi w drugi próg podatkowy, ich czas pracy nie jest ewidencjonowany, a płaca nie zależy od jej jakości itd. Z jego narracji wypłynął jasny wniosek, że nie jest problemem pedagogiczna bezsilność, jaką wskazuje autor posta, ale to, że w ogóle się żali, chociaż nauczyciele mają tak dobre warunki pracy, a (w domyśle) tak marne rezultaty. Odpowiedzi na zadane pytanie, dlaczego pracę w szkole wybiera tak niewielu młodych ludzi, skoro jest tak bardzo atrakcyjna, mój rozmówca nie udzielił.

Może się to wydać dziwne, ale owa dyskusja przywiodła mi na myśl ostatnie tragiczne wydarzenia z Krakowa. Oto mieliśmy do czynienia z aktem terroru. Nie wnikam w jego przyczyny, napiszę jedynie którędy pobiegły dalej moje myśli. Chociaż naturalną reakcją mogłaby być obawa przed pojawianiem się w miejscach publicznych, to przy całym szoku spowodowanym tą tragedią, wysnułem z niej inne, w jakimś sensie pozytywne przesłanie. Oczywiście kolejne akty terroru są możliwe, o czym uczą doświadczenia wielu państw europejskich, ale… mnie uspokoiło sprawne działanie służb publicznych, z policją na czele (postawa wielu cywilnych świadków także, ale to już inna historią). Oto bowiem napastnik został powstrzymany wystarczająco szybko, by ofiar nie było dużo więcej. Stało się to za sprawą dwóch funkcjonariuszy, których los wybrał spośród wielu tysięcy pozostających w służbie. Proszę mnie dobrze zrozumieć – wiem, że trafiło na ludzi absolutnie nietuzinkowych! Profesjonalistów w każdym calu. Ale nie zmienia to faktu, że znaleźli się tam przypadkiem – nikt nie desygnował akurat tych ludzi na patrol ze świadomością, że nastąpi atak. To bardzo podbudowało moją wiarę, że policja jest w stanie realnie chronić nas przed niebezpieczeństwem. Tym bardziej, że miałem jeszcze w pamięci dobre wspomnienie wizyt policjantów w naszej szkole w tygodniu po atakach nożowników. Wiem, że było to wsparcie i ochrona bardziej symboliczna niż realna, ale postawa i kompetencja wszystkich poznanych funkcjonariuszy zrobiły na mnie jak najlepsze wrażenie – a odwiedziło nas w owym czasie kilku. Ten pozytywny obraz uzupełnia jeszcze osoba nauczycielki, która po odejściu z policji podjęła niedawno pracę w naszej szkole. Zauważyłem i bardzo doceniam u niej pewne cechy, które uważam za wykształcone w czasie tej służby.

Dzięki bohaterom z Krakowa społeczeństwo zobaczyło pozytywny obraz policji. To wcale nie znaczy, że wszyscy policjanci stali się nagle aniołami. Że nie popełniają błędów. Że musimy ich wszyscy lubić. Nadal będą karać za wykroczenia drogowe, interweniować w konfliktach rodzinnych, gdzie często trudno wskazać, kto ma rację, przeszkadzać w spokojnym prowadzeniu działalności przestępczej lub politycznej, czy w młodzieńczych igraszkach pomiędzy zwaśnionymi grupami kibiców. Nie raz, nie dwa zajdą komuś za skórę, a u niektórych (vide kibole Legii Warszawa z przyśpiewką „J…ć policję!”, odśpiewaną na stadionie już po krakowskich wydarzeniach) nigdy nie zyskają poważania. Takie jest życie. Ja jednak, paradoksalnie, pomimo tragedii czuję więcej zaufania, które pozwala mi lepiej radzić sobie z obawą przed kolejnymi aktami terroru. Co jest zjawiskiem pozytywnym, bo terror karmi się naszym strachem.

A teraz kilka zdań z edukacyjnego podwórka, w nawiązaniu do dyskusji, od której zacząłem artykuł. Krytyka nauczycieli jest powszechna, poważanie niskie, a zaufanie szoruje po dnie. Bardzo powoli dociera do opinii publicznej, że są oni dzisiaj niemal bezsilni wobec uczniów, o których postawie napisał swój post Elektronik. A przecież pokazał tylko czubek góry lodowej, której towarzyszy jeszcze osobny lodowiec oczekiwań, jakim w obecnych warunkach niepodobna jest w szkole sprostać. Chciałbym więc w tym miejscu wystąpić z przesłaniem do wszystkich, którym osobiste urazy nie przesłaniają szerszej perspektywy: zdecydowana większość nauczycieli to ludzie pełni dobrej woli, kompetentni, oddani uczniom! Że rozwiązują na bieżąco znacznie więcej problemów niż te, które pozostają nierozwiązane.

Obecny brak zaufania do nauczycieli nie jest wyłącznie skutkiem ich błędów. Czasem nie radzą sobie z  problemami, bo nie mają do tego narzędzi. Czasem problemy nie mają rozwiązań, które satysfakcjonowałyby wszystkich. A na to nakłada się jeszcze wroga narracja władz. Choćby w tzw. ustawie Kamilka, w której szkoła została wskazana jako jedno z miejsc zagrażających bezpieczeństwu ucznia, a nauczyciele jako potencjalni sprawcy tego zagrożenia. Mimo, że tragedia chłopca miała miejsce w rodzinie, a nie zdołały uratować go powołane do tego służby społeczne.

Zaufanie do nauczycieli podważono także ograniczając w szkołach podstawowych ich prawo do zadawania prac domowych i zakazując ich oceniania. Dla dobra dzieci oczywiście, z czego jasno wynika, że zdaniem urzędników z ministerstwa tego dobra nauczyciel ze swojej perspektywy nie potrafi ocenić. Starano się również wprowadzić kolejną instancję kontrolną i dyscyplinującą nauczycieli w postaci rzeczników praw uczniowskich, co po zawetowaniu ustawy przez prezydenta, ministra próbuje teraz wprowadzić „bocznymi drzwiami”, rozporządzeniem. Najwyraźniej przekonana, że potrzeba przeciwdziałania nauczycielskiemu bezprawiu ma priorytet nawet nad szacunkiem dla prawa właśnie, że nie wspomnę już o szacunku dla samych nauczycieli.

Powtórzę więc w tym miejscu raz jeszcze – zdecydowana większość nauczycieli to przyzwoici ludzie, kompetentni specjaliści, oddani uczniom i pełni dobrej woli. Wielu spośród nich staje dzisiaj bezradnie wobec społecznych oczekiwań. Są tak niepewni swojej pozycji, że obawiają się nawet zagwarantowania im prawa do wglądu w zawartość uczniowskiego plecaka, choć byłaby to pierwsza od lat zmiana w kierunku większego zaufania. Bo, co prawda, nie będzie im już grozić oskarżenie o naruszenie własności, ale dla odmiany, zarzut, że w jakiejś sytuacji z tego prawa nie skorzystali, choć mogli. Takie właśnie są skutki braku zaufania społecznego.

Można nie lubić nauczycieli, można mieć do nich swoje żale, także uzasadnione, ale podważając ich wiarygodność jako całej grupy zawodowej społeczeństwo nie doczeka się ani lepiej funkcjonujących szkół, ani lepszej edukacji. Możemy się z tym godzić, albo próbować coś zrobić, jeśli już nie na skalę systemową, to chociaż we własnym podejściu do edukacji. Dlatego szczególnie proszę PT. Rodziców o jedną zmianę, która jest w zasięgu każdego. Miejcie po prostu świadomość, zrozumcie, że w zdecydowanej większości szkolnych sytuacji konfliktowych nauczyciel musi ważyć racje więcej niż jednej strony. Stając murem za swoim dzieckiem, liczcie się z tym, że jest jeszcze drugie, czasem większa grupa. Racja może być po każdej ze stron, a często trzeba jej szukać pośrodku.

Tyle na początek, choć warto zdawać sobie sprawę, że cały czas leżą na tapecie pytania fundamentalne – o sens istnienia szkoły, cel powszechnej edukacji w dzisiejszym świecie, a w tym kontekście – rolę nauczyciela. Niestety, dobrych odpowiedzi cały czas brakuje.

Źródło:  www.wokolszkoly.edu.pl/blog/