Portal „Strefa Edukacji” zamieścił dzisiaj obszerny tekst, informujący o jednym z problemów, uwidocznionym w ważnym badaniu sondażowym Fundacji COBOS „Młodzież 2025”. Oto ten tekst, oraz link do całego Raportu (336 stron):

Młodzież chce się uczyć, ale na nowych zasadach. Te plany zaskoczą rodziców

Koniec szkoły ponadpodstawowej to moment, w którym młodzi ludzie muszą wybrać jedną z pierwszych dorosłych ścieżek. Studia, praca, wyjazd a może własna firma? Możliwości jest wiele, ale za każdą stoją konkretne kalkulacje. Z raportu „Młodzież 2025” wynika, że większość uczniów nadal chce się uczyć, ale na innych zasadach niż ich rodzice, a także wcześniejsze pokolenia.

Większość uczniów chce dalej się uczyć

Uczniowie ostatnich klas szkół ponadpodstawowych w większości nie chcą kończyć nauki wraz z odebraniem świadectwa. Z raportu „Młodzież 2025” wynika, że łącznie 71 proc. badanych planuje kontynuować edukację w jakiejś formie.

Tę ogólną tendencję autorzy raportu opisują jednoznacznie:

„Młodzież po ukończeniu szkoły ponadpodstawowej w większości niezmiennie nie zamierza rezygnować z dalszej edukacji” — wskazano w raporcie.

Najczęściej wybieraną ścieżką pozostają studia. Blisko dwie trzecie uczniów, czyli 63 proc., zamierza podjąć naukę na wybranym kierunku. Dane pokazują jednak, że plany młodych ludzi nie ograniczają się wyłącznie do jednej drogi.

Z raportu wynika, że po ukończeniu szkoły ponadpodstawowej uczniowie najczęściej planują:

32 proc. — łączyć pracę ze studiami na wybranym kierunku,

31 proc. — studiować na wybranym kierunku,

6 proc. — pracować w firmie państwowej lub prywatnej,

6 proc. — wyjechać za granicę na stałe lub na dłuższy czas,

6 proc. — założyć własną firmę,

4 proc. — łączyć pracę z nauką w technikum lub liceum,

3 proc. — wstąpić do służby przygotowawczej lub kandydackiej w wojsku,

2 proc. — uczyć się w szkole pomaturalnej lub policealnej,

2 proc. — pracować w gospodarstwie rolnym.

Dla szkół i rodziców to ważny sygnał. Studia nadal są dla wielu młodych ludzi istotnym planem, ale dla co trzeciego badanego mają iść w parze z pracą.

Co trzeci uczeń chce łączyć studia z pracą

W badaniu najwięcej uczniów wskazało model łączenia pracy ze studiami. Taką odpowiedź wybrało 32 proc. badanych. Niewiele mniej, 31 proc., zadeklarowało, że po ukończeniu szkoły będzie studiować na wybranym kierunku

Za tym mogą stać różne motywacje, od potrzeb finansowych i chęci zdobycia szybko doświadczenia, testowanie siebie w różnych scenariuszach bez czekania 3, czy 5 lat na dyplom.

Z raportu wynika też, że w 2025 roku 13 proc. uczniów zamierzało zakończyć edukację na poziomie ponadpodstawowym i podjąć pracę zarobkową w Polsce. W tej grupie znaleźli się uczniowie planujący pracę w firmie państwowej lub prywatnej, pracę w gospodarstwie rolnym albo założenie własnej działalności.

Mniej popularnym scenariuszem jest wyjazd za granicę. Łącznie 6 proc. uczniów planuje taki krok po ukończeniu szkoły ponadpodstawowej, przy czym częściej chodzi o wyjazd na dłuższy czas niż na stałe.

Liceum, technikum, szkoła branżowa. Plany mocno się różnią

Plany młodzieży wyraźnie zależą od typu szkoły. Autorzy raportu zwracają uwagę, że nie wszyscy uczniowie kończący szkołę ponadpodstawową myślą o przyszłości w ten sam sposób.

„Plany na najbliższą przyszłość w znacznym stopniu różnicuje również typ szkoły, do jakiej uczęszczają badani” — napisano w raporcie.

W publicznych liceach ogólnokształcących dominuje ścieżka akademicka. Według raportu 80 proc. uczniów tych szkół deklaruje, że będzie kontynuować naukę na wybranym kierunku studiów. Część z nich chce jednak od razu łączyć studia z pracą.

Inaczej wygląda sytuacja w technikach. Tam zamiar podjęcia studiów deklaruje 58 proc. uczniów, ale wyraźniej widoczny jest model łączenia nauki na uczelni z pracą zarobkową.

Ten kierunek autorzy raportu opisują następująco:

„Zamiar podjęcia studiów deklaruje również ponad połowa uczniów techników (58%), przy czym wyraźnie większa część (37% ogółu) planuje pogodzić naukę na wyższej uczelni z pracą zarobkową”.

Jeszcze inną perspektywę mają uczniowie szkół branżowych. Niespełna połowa z nich, czyli 46 proc., planuje dalszą naukę w technikum lub liceum. Większość tej grupy chce jednak łączyć ją z pracą. W szkołach branżowych częściej niż w innych typach szkół pojawiają się też plany podjęcia pracy w firmie oraz założenia własnej działalności.

Dziewczęta częściej wybierają studia, chłopcy częściej firmę i wyjazd

Raport pokazuje także różnice między planami dziewcząt i chłopców. Dotyczą one zarówno studiów, jak i pracy, wyjazdu za granicę czy własnej działalności.

W raporcie wskazano:

„Dziewczęta nieco częściej niż chłopcy projektują pójście na studia wyższe, zarówno jako studentki studiów dziennych, podczas których będzie to ich główne zajęcie, jak – jeszcze częściej – łącząc studiowanie z pracą zawodową”.

Chłopcy częściej wskazują natomiast inne ścieżki. Częściej niż dziewczęta deklarują, że chcą założyć własną firmę, wyjechać na dłuższy czas za granicę, wstąpić do wojska, pracować w gospodarstwie rolnym albo — w przypadku uczniów szkół branżowych — łączyć dalszą naukę w technikum lub liceum z pracą zawodową.

Te różnice mogą być ważne dla doradców zawodowych, wychowawców i rodziców. Pokazują, że rozmowa o przyszłości po szkole nie powinna sprowadzać się tylko do pytania o kierunek studiów.

Dla wielu młodych równie istotne są pytania o zarabianie, samodzielność, stabilność, wyjazd, własną działalność i praktyczne kompetencje.

Wybór po szkole to nie tylko edukacja

Dane z raportu „Młodzież 2025” pokazują, że uczniowie ostatnich klas szkół ponadpodstawowych nadal planują dalszą naukę, ale ich decyzje są powiązane także z pracą i wejściem w dorosłość.

Dla szkoły to ważna informacja. Doradztwo zawodowe nie powinno ograniczać się wyłącznie do rozmowy o rekrutacji na studia. Uczniowie potrzebują informacji o różnych scenariuszach: studiach dziennych, studiach połączonych z pracą, dalszej nauce po szkole branżowej, pracy od razu po szkole, własnej firmie czy wyjeździe za granicę.

Wyniki raportu można czytać jako sygnał, że młodzi ludzie myślą o przyszłości wielotorowo. Dalsza edukacja pozostaje ważna, ale dla części uczniów od początku ma łączyć się z pracą, samodzielnością i zdobywaniem doświadczenia.

Źródło: www.strefaedukacji.pl

Młodzież 2025. Raport z badań ilościowych zrealizowanych przez Fundację CBOS. Maj 2026              

 (A w nim: Rozdział „Aspiracje, dążenia i plany życiowe młodzieży” – s. 14  –  40 ) 

TUTAJ